Kultura i media

DSW - miejsce dla Ciebie

Kuchnia Literacka 1 (chleb)

W pocie oblicza twego będziesz jadł chleb (Rdz 3,19)


Te biblijne słowa zawierają w sobie wieloraką treść – i to, że oto chleb właśnie jest symbolem wszelkiego pożywienia (w Biblii Tysiąclecia fragment ten tłumaczony jest: będziesz musiał zdobywać pożywienie), i to, że do jego wytworzenia potrzeba niestrudzonej pracy wielu ludzi – oraczy i siewców, młynarzy i piekarzy, spożywać go więc można dzięki współtrudowi, zbiorowemu wysiłkowi, ale i chyba to, o czym w wielu kolejnych fragmentach przypomina Biblia, a mianowicie, iż chleb należy do sfery sacrum – jest Bożym darem dla człowieka, jego łamanie symbolizuje wspólnotę, braterstwo, udział w dziękczynieniu i błogosławieństwie.

W Biblii spotykamy dwa rodzaje chlebów – niekwaszone (czyli złożone wyłącznie z mąki, wody i soli) oraz kwaszone (wzbogacone dodatkiem zakwasu, przez co po upieczeniu pulchniejsze). Te pierwsze przeznaczone były raczej dla niższych, biedniejszych warstw społecznych, ale obowiązkowo pieczone również podczas żydowskich świąt Paschy. Na dworach królewskich czy w domach wielmożów jedzono raczej kwaszone chleby pszenne (Wj 29,2), choć wykorzystywano do wypieku i inne mąki, na przykład jęczmienną czy żytnią. I właśnie na taki chleb – pszenno-żytni – znajdziecie przepis poniżej. Ponieważ zrobienie zakwasu jest dość czasochłonne, proponuję upiec chleb wykorzystując (jako środek spulchniający) drożdże.


Chleb powszedni

30 dkg mąki pszennej

30 dkg mąki żytniej

4 dkg drożdży

2 łyżki oleju

łyżeczka soli

ok. szklanka wody

jajko i mak do posypania chleba


Rozpuścić drożdże z odrobiną cukru, wlać do mąki, dodać olej, sól i wodę (powoli, patrząc, czy ciasto nie robi się zbyt rzadkie). Dokładnie wyrobić i odstawić do wyrośnięcia. Gdy ciasto podwoi objętość, zarobić je krótko jeszcze raz i uformować dwa owalne chlebki. Posmarować je roztrzepanym jajkiem, posypać makiem. Wyłożyć na blachę do pieczenia i wsunąć do piekarnika ustawionego na 50 stopni C. Gdy chleby nieco urosną, podwyższyć temperaturę do 180 stopni. Piec około godziny. Po upieczeniu zdjąć z blachy na kratkę. Po wystygnięciu odmówić błogosławieństwo i spożywać.


Jako że nie samym chlebem żyje człowiek, polecamy połączyć spożywanie chleba powszedniego ze strawą duchową. Oto nasze propozycje:


Okruchy chleba. Antologia polskiej liryki z motywem chleba, wybór i układ S. Placek, M. Bocian, Wrocław 1992.

P. Kowalski, Chleb nasz powszedni: o pieczywie w obrzędach, magii, literackich obrazach i opiniach dietetyków, Wrocław 2000.


zdj 2